بررسی فنی وتخصصی خودرو و مطالب جامع

متعلقات موتور

1- پیستون موتور  پیستون قطعه استوانه شکلی است که در داخل سیلندر حرکت رفت و برگشت

دارد و  زمانهای موتو ر را به  وجود  می اورد ضمنا  نیروهای تراکمی و انبساط ناشی از احتراق را

تحمل می کند

2- سیلندر موتور      استوانه ای است تو خالی که از بالا به  وسیله سرسیلندر مسدود شده و از

 طرف پایین با حرکت پیستون حجم ان مرتبا تغییر می کند

3- شاتون موتور   شاتون موتور اهرمی است که به پیستون موتور و میل لنگ متصل بوده  , باعث

تبدیل شدن نیروی خطی پیستون به نیروی چرخشی میل لنگ می گردد

4- میل لنگ موتو ر میل لنگ یا محور موتور میله ای است که کار انجام شده در روی پیستون را به

صورت گشتاور و دور دریافت نموده قدرت را به سیستم انتقال قدرت ارسال می کند

5- سوپاپ موتور  قطعه فلزی است قارچی شکل که در روی دریچه های ورودی و خروجی سرسیلندر

قرار  گرفته  است  و در زمانهای  کار موتور با باز و بسته شدن خود نقش متفاوتی را ایفا می کند

6- شمع موتور   شمع موتور وسیله ای است متشکل از  دو الکترود و بدنه سرامیکی که بر اثر ولتاژ

زیاد ایجاد شده و به وسیله کویل در زمان مناسب طراحی  شده ایجاد  جرقه  می نماید و مخلوط

متراکم شده سوخت را منفجر می کند

7- سرسیلندر موتور  سرسیلندر قطعه ای است که به عنوان درپوش در بالای بدنه سیلندر بسته

می شود تا محفظه احتراق را به وجود اورد معمولا در روی سرسیلندر جای شمع و جای سوپاپ و

غیره قرار دارد

8- مجاری اب موتور  محفظه های عبور اب در اطراف سیلندر و سرسیلندر می باشد که اب در ان

گردش کرده , گرمای بیش از اندازه موتور را به رادیاتور انتقال می دهد

9- راهنمای سوپاپ یا گیت موتور استوانه ای که سوپاپ در ان حرکت کرده , به علت داشتن لقی

 مجاز, حرکت سوپاپ را کنترل می کند

10 – مانتیفولد موتور  لوله های انتقال دهنده ای است که سوخت را به موتور وارد یا دودهای حاصل

از احتراق را به فضای ازاد هدایت می کند

11- تایپیت موتور  استوانه ای است که در زیر ساق سوپاپ و یا میل تایپیت قرار دارد و سوپاپ را از

محل نشست خود بلند می کند و حرکت خود را از بادامک میل سوپاپ می گیرد

12- میل سوپاپ موتور  محوری است که حرکت خود را از میل لنگ می گیرد و دارای بادامکهای است

که به تایپیت حرکت رفت و برگشتی میدهد به علاوه استوانه خارج از مرکزی دارد که پمپ بنزین را

به کار می اندازد و نیز دارای دندانه محرک اویل پمپ و دلکو می باشد

13 – بادامک موتور  قطعه ای است بادام شکل که در روی محور میل سوپاپ ساخته شده و حرکت

دورانی محور را به حرکت خطی قطعه دیگری که با ان درگیر است میسر می کند

14- فلایویل یا چرخ طیار موتور  قطعه نسبتا سنگینی است که به انتها میل لنگ بسته شده که جهت

ذخیره انرژی تولید شده در موتور و بازپس دهی ان در زمان مورد نیاز به کار می رود

15- فنر سوپاپ موتور  وسیله ای است که در موارد لزوم سوپاپ را می بندد

16 – اسبک موتور  وسیله ای است که در موارد لزوم سوپاپ را باز می کند

17 – کاربراتور موتور  کاربراتور دستگاهی است که در ان سوخت موتور با نسبت معینی و در شرایط

مختلف کارکرد موتور اماده می شود

18 – دلکو موتور  دستگاهی است که برق فشار قوی را در  زمان لازم بین شمعها تقسیم می کند

19- پمپ روغن   دستگاهی است که روغن را با فشار معین به  قسمتهای محرک موتور می رساند

20- فیلتر روغن موتور  وسیله ای است که ناخالصیهای شناور در روغن را جذب می کند

21- موتور استارت  دستگاه الکتریکی است که برای راه اندازی موتور به کار می رود

 

22- میله اندازه گیر روغن موتور وسیله ای است که سطح روغن را در کارتل به  وسیله ان مشاهده

می کنند

23 – وایرهای فشار قوی در موتور  وسایلی هستند که برق فشار قوی را از دلکو  به سر شمعها

می رسانند

24 – پمپ بنزین موتور  دستگاهی است که بنزین را از باک به کاربراتور انتقال می دهد

25 – دینام موتور   دستگاهی است که بنزین را از باک به کاربراتور انتقال می دهد

26- ترموستات موتور  دستگاهی است که در مدار خروجی اب موتور قرار گرفته  , درجه حرارت

اب موتور را کنترل و در حد معینی ثابت نگاه می دارد

27- واتر پمپ موتور  دستگاهی است که اب را بین موتور و رادیاتور به گردش در می اورد

28 – پروانه موتور  قطعه ای است که هوای محیط خارج را  از لابلای پره های رادیاتور مکیده , اب

را خنک می کند

 

طرز کار موتور(چهار عمل اصلی در موتور)

 

چرخه کار موتور

اعمال یا رویدادهایی  که  در موتور شمع دار  انجام  می شود  به چهار بخش  یا  حرکت پیستون

  تقسیم میشود این حرکتها عبارتند از مکش تراکم انبساط و تخلیه هر حرکت از  نقطه  مرگ بالایی

 به پایینی است در موتورهای چهار زمانه یک چرخه کامل  از رویداد ها در سیلندر  مستلزم  دو

 دور چرخش کامل میل لنگ است

حرکت مکش : در حین حرکت مکش در موتور شمع دار سوپاپ بنزین (هوا)  باز می شود و پیستون

به طرف پایین حرکت میکند در نتیجه در بالای پیستون خلا جزئی ایجاد می شود فشار جو مخلوط هوا

سوخت را از  طریق دریچه  بنزین به درون  سیلندر سرازیر  میکند  وقتی پیستون از نقطه مرگ

پایینی  میگذرد  سوپاپ بنزین بسته می شود در نتیجه بخش بالایی سیلندر درزبندی می شود

حرکت تراکم :پس از عبور پیستون از نقطه مرگ پایینی حرکت رو به بالای  ان اغاز می شود و هر

 دو سوپاپ بسته می شوند پیستونی که بسمت بالا می رود مخلوط هوا  –  سوخت را متراکم

 می کند وان را به فضای کوچکتری بین سطح بالایی پیستون و سرسیلندر  محدود می سازد این

 فضا را محفظه احتراق می نامند در موتورهای شمع دار معمولا مخلوط هوا وسوخت چنان متراکم

 می شود که حجم ان به یک هشتم  حجم اولیه  یا کمتر برسد  میزان  تراکم  مخلوط هوا و سوخت

 را نسبت تراکم می نامند نسبت تراکم بین حجم اولیه به نسبت مخلوط ثانویه را نسبت  تراکم گویند

 اگر حجم مخلوط پس از تراکم به یک هشتم حجم اولیه برسد ان گاه نسبت تراکم 8 به 1 خواهد شد

حرکت انبساط :وقتی در پایان حرکت تراکم پیستون به نقطه مرگ بالایی می رسد شمع  جرقه

می زندگرمای حاصل از جرقه شمع مخلوط هوا – سوخت متراکم را مشتعل می سازد این مخلوط

 به سرعت میسوزد و دمای زیادی تا حدود 2500 درجه سانتیگراد تولید می شود و همین افزایش

 فشار پیستون راپایین می راند شاتون این نیرو را به میل لنگ انتقال می دهد و میل لنگ میچرخد

 تا چرخهای خودرو را بچرخاند

حرکت تخلیه: وقتی در حرکت انبساط پیستون به نقطه مرگ پایینی نزذیک می شود سوپاپ دود باز

میشود پیستون پس از عبور از نقطه مرگ پایینی دوباره بالا می رود گازهای حاصل از احتراق از

 دریچه دود خارج می شوند وقتی پیستون به نقطه مرگ بالای نزدیک می شود سوپاپ بنزین باز

 می شود  وقتی  پیستون از  نقطه مرگ بالایی می گذرد  و حرکت  به طرف پایین را اغاز میکند

 سوپاپ دود بسته می شود و حرکت  مکش دیگری اغاز می شود و کل چرخه – مکش-تراکم –

 انبساط  و تخلیه تکرار  می شود تا  وفتی  موتور روشن است این اعمال همه سیلندر ها تکرار

 می شوند khodroha.com

 
-واحد کنترل الکترونيک ECU-Electronic Control Unit

واحد کنترل الکترونيک براساس يک برنامه مشخص که توسط کارخانه سازنده براساس مشخصات موتور و خودرو طراحي شده که اصطلاحا برنامه کاليبراسيون نام دارد عمل مي‌نمايد پارامترهاي به کار گرفته شده توسط واحد ECU در مورد خودروي پرايد عبارتند از:
- دور موتور
- فشار منيفولد و دماي هواي ورودي
- وضعيت دريچه گاز
- دماي مايع و خنک کننده موتور
- سرعت خودرو
- موقعيت ميل سوپاپ
- ميزان نسبت هوا به سوخت
- ميزان کوبش موجود در موتور
- عملکرد سيستم تهويه
- ولتاژ باطري

ECU از اطلاعات فوق الذکر براي کنترل مقادير زير استفاده مي کند:
- ميزان و زمان پاشش سوخت
- زمان جرقه زني و طول مدت داول
- دور آرام موتور
- عملکرد پمپ بنزين
- عملکرد شير برقي کينستر
- قطع تزريق سوخت براي جلوگيري از افزايش دور موتور (cut off)
- عملکرد فني کندانسور
- سيستم عيب يابي (MILLamp)

علاوه بر اين از اطلاعات ارسال شده به ECU براي نمايش اطلاعات زير استفاده مي شود.
- دور موتور
- دماي مايع سيستم خنک کننده
- سرعت خودرو
*نحوه عملکرد ECU در شرايط مختلف:
- در زمان استارت موتور: در زمان استارت زدن، ECU فرمان فعال شدن انژکتورها را به صورت پالس (موج هاي پله اي) با عرض ثابت صادر مي کند، بدين معني که انژکتورها به طور متناوب شروع به پاشش يکنواخت سوخت مي نمايد.
مقدار سوخت تزريق شده با توجه دور موتور، دماي مايع سيستم خنک کننده، و همچنين دما و فشا رهواي ورودي تنظيم مي شود. در عين حال مقدار هواي اضافي توسط موتور پله‌اي دور آرام و با توجه به پارامترهاي عملکردي موتور تعيين مي گردد. پس از استارت زدن و روشن شدن موتور، دور آرام با توجه به دماي مايع خنک کننده موتور تعيين مي‌گردد.
عملکرد در دورهاي مختلف: در زمان تغييرات لحظه اي موتور (شتابگيري يا کاهش سرعت) مدت زمان تزريق سوخت توسط انژکتورها براساس تغيير در مقادير پارامترهاي زير تعيين مي‌شود:
- دور موتور (بوسيله سنسور دور موتور)
- وضعيت دريچه گاز (بوسيله سنسور موقعيت زاويه اي دريچه گاز)
- فشار هواي ورودي (بوسيله سنسور فشار هواي مانيفولد ورودي)
- دماي مايع خنک کننده (بوسيله سنسور دماي مايع خنک کننده موتور)
قطع پاشش سوخت انژکتورها:
الف) در زمان کاهش سرعت خودرو و زماني که به طور ناگهاني راننده پاي خود را از روي پدال گاز برمي دارد، ECU پاشش سوخت انژکتورها را به دلايل زير قطع مي کند:
- کاهش مصرف سوخت
- کاهش گازهاي آلاينده خروجي اگزوز
- براي جلوگيري از افزايش بيش از حد دور موتور تقريبا از دور موتور 5500rpm پاشش سوخت توسط انژکتورها قطع مي‌شود.

شروع مجدد پاشش انژکتورها
بعد از قطع پاشش سوخت، هنگامي که دور موتور به مقدار مشخصي برسد، عمل پاشش سوخت مجددا آغاز شده تا از خاموش شدن موتور جلوگيري شود.
توضيح: در داخل ECU دو نوع حافظه قرار دارد:
الف) حافظه دائم ب)حافظه موقت
حافظه دائم ECU با قطع باطري از ميان نمي رود و در واقع محل قرا گيري اطلاعات مربوط به کاليبراسيون موتور و خودرو است که توسط آنها ECU اطلاعات دريافتي از سنسورهاي مختلف سيستم را پردازش مي نمايد.
حافظه موقت ECU با برداشتن کابل باطري پس از مدت زمان معيني از بين مي رود.



سنسورها Sensors
1- سنسور دور موتور و موقعيت ميل لنگ: اطلاعات مربوط به ميزان دور موتور و موقعيت TDC نقطه مرگ بالاي سيلندر 4و1 را اندازه گيري و به واحد کنترل الکترونيک ارسال مي نمايد اين سنسور توسط تغيير ميدان مغناطيسي ولتاژ مناسب را ايجاد مي کند. اطلاعات اين سنسور توسط ECU براي محاسبه پارامترهاي گوناگون نظير پاشش سوخت، زمان جرقه زني و .... مورد استفاده قرار مي گيرد.


2- سنسور موقعيت ميل سوپاپ camshaft sensor
وظيفه اين سنسور تعيين موقعيت TDC و يا نقطه مرگ بالاي سيلندر يک و تفکيک آن از موقعيت اندازه گيري شده توسط سنسور دور موتور است.
3- سنسور فشار منيفولد و دماي هواي ورودي
Manifold Pressure and Intake Air Temperature Sensor
اين سنسور در بالاي مخزن آرامش منيفولد هواي ورودي نصب شده و اطلاعات مربوط به دماي هواي ورودي و فشار هواي داخل منيفولد را به طور پيوسته اندازه گيري و به ECU ارسال مي کند ولتاژ اين سنسور توسط ECU تامين مي گردد.
ولتاژ بازگشتي از SENSOR متناسب با افزايش فشار اندازه گيري شده توسط پيزوالکتريک (مقاومت متغير با فشار) تغيير مي‌کند. ECU از اين اطلاعات براي محاسبه موارد زير استفاده مي‌نمايد:
- اندازه گيري جرم هواي ورودي به موتور
- تغيير نسبت سوخت به هوا متناسب با بار وارده به موتور و فشار هواي محيط
- اوانس جرقه
مقاومت به کار رفته در سنسورهاي هوا از نوع NTC مي باشد يعني مقاومت آن با افزايش دما کاهش مي يابد. ECU براي محاسبه جرم هواي ورودي به موتور از اطلاعات اين سنسور استفاده مي کند.
4- سنسور دماي مايع خنک کننده Water Temperature Sensor
5- سنسور سرعت خودرو Vehicle speed sensor
اين سنسور بر روي دنده کيلومتر شمار گيربکس نصب شده و يک سيگنال متناسب با سرعت شفت خروجي گيربکس توليد مي نمايد و در نتيجه سرعت حرکت خودرو اندازه گيري مي‌شود.
6- سنسور اکسيژن oxygen sensor
بر روي منيفولد اگزوز در مسير گازهاي خروجي اگزوز بين موتور و کاتاليست نصب مي گردد. اين سنسور اطلاعات مربوط به ميزان غني يا رقيق بودن مخلوط سوخت و هواي ورودي به موتور را اندازه گيري نموده و به ECU ارسال مي کند. ECU از اين اطلاعات براي محاسبات زير استفاده مي کند:
- محاسبه نسبت مخلوط سوخت و هوا
- تنظيم نسبت خطوط سوخت و هوا جهت عملکرد بهينه موتور

توابع مربوط به مقادير بهينه نسبت سوخت و هوا جهت کارکرد مناسب مبدل کاتاليست به طور دائم در ECU ذخيره شده است. ECU با استفاده از اطلاعات مربوط به غني بودن يا رقيق بودن مخلوط سوخت و هوا که به صورت ولتاژ بين صفر و يک ولت از سنسور اکسيژن دريافت مي‌کند و با استفاده از توابع موجود در حافظه ECU نسبت به تنظيم نسبت سوخت و هواي ورودي به موتور جهت عملکرد بهينه مبدل کاتاليست اقدام مي نمايد.
مخلوط رقيق: ولتاژ ارسالي از سنسور اکسيژن کمتر از 5% ولت
غليظ: ولتاژ ارسالي از سنسور اکسيژن بيشتر از 5% ولت


7- سنسور ناک (کوبش) KNOCK SENSOR
اطلاعات مربوط به ميزان ناک در داخل موتور توسط سنسور ناک (کوبش) اندازه گيري به واحد کنترل الکترونيک ارسال مي گردد. ناک پديده اي ارتعاشي است که در اثر احتراق زودهنگام مخلوط سوخت و هوا در داخل سيلندر موتور ايجاد مي گردد. در صورت ايجاد اين پديده در داخل سيلندر موتور واحد کنترل الکتروني با استفاده از اطلاعات دريافتي از سنسور ناک، ميزان واکنش موتور را کاهش داده و همزمان با نسبت سوخت به هوا را افزايش مي‌دهد.

عملگرها Actuators
1- رله دوبل: Double Relay
اين رله وظيفه تغذيه جريان الکتريکي به سيستم انژکتوري را در شرايط مختلف کارکرد موتور همانند وضعيت سوئيچ باز، سوئيچ بسته و زمان روشن بودن موتور بعهده دارد.
الف) سويچ بسته، در حالت سويچ بسته يک ولتاژ از رله دوبل براي نگهداري اطلاعات موجود در حافظه ECU به واحد الکترونيک ارسال مي شود.
ب) سويچ باز: در حالت سويچ باز ECU به مدت 3-2 ثانيه براي اجزاي زير ولت ارسال مي‌کند:
- پمپ بنزين
- انژکتورها
- کويل دوبل
- شير برقي کنيستر
- مقاومت گرمکن سنسور اکسيژن
ج) موتور روشن: در اين حالت به طور دائم براي اجزاي سيستم ولتاژ ارسال مي شود
2- شير برقي کنيستر Canister Purge valve
با استفاده از شير برقي کنيستر امکان بازيافت بخارات بنزين جذب شده از باک در داخل کنيستر فراهم مي گردد. بدين ترتيب در زمان باز شدن اين شير بخارات بنزين موجود در کنيستر از طريق مسير هواي ورودي به موتور، وارد موتور شده و در داخل سيلندر مصرف مي‌شوند.
3-لامپ عيب يابي سيستم MIL
اين لامپ در داخل صفحه کيلومتر تعبيه گرديده است. هنگام بروز اشکال در سيستم انژکتوري توسط واحد کنترل الکترونيک روشن شده و با روشن شدن آن راننده متوجه وجود عيب درسيستم انژکتوري خود مي شود.